تولد، مرگ یا عدم جامعه شناسی

پلان اول:

وقتی آقای دکتر کچوئیان برای سخنرانی در مورد یکی از موضوعات نسبتاً مطرح در ادبیات جامعه شناسی تحت عنوان مرگ جامعه شناسی به دانشکده آمده بود، بسیاری از استادان جامعه شناسی از این سخنرانی و سخنران آن و توطئه چینان احتمالی آن به شدت خشمگین شدند و حتی حاضر نشدند در جلسه سخنرانی ایشان که البته به نظر می رسد از دید مشارالیهم بچه ای بیش نیست شرکت کنند. این در حالی است که غیر از چند سخنرانی در مورد نظرات پارسونز و امثالهم و سایر اهل قبور جامعه شناسی، هیچ حرکتی جدی علمی نه در دانشکده و نه اصولاً  هیچ واکنشی علمی و اجرایی در این مملکت از منظر جامعه شناسی رخ نمی دهد.

 

پلان دوم:

از نامه اقتصاددانان به رئیس جمهور که حتماً با خبر هستید. 57 نفر از اقتصاد دانان که تعداد قابل توجهی از آنان از اعضای هیأت علمی دانشگاه علامه طباطبایی هستند در مورد مسائل اقتصادی مملکت از خود واکنشی نشان دادند و حاصل آن توجه رسانه ها و ریاست محترم  جمهوری نسبت به مطالب آن بود. این در حالی است که در کنار مسائل اقتصادی گوناگون، مسائل اجتماعی متعددی در جریان است که به طور جدی از سوی جامعه شناسان مورد توجه قرار نگرفته است. تنها اهتمامی که جامعه شناسان داشته اند در برخی جلسات مشاوره شرکت داشته اند و یا اینکه در رسانه مورد گفتگو قرار گرفته اند که در آن موارد هم بعضاً با بی مهری دوستانشان مواجه شده اند؛  ولی کسی به طور جدی از موضع جامعه شناسان در مواردی از قبیل طرحهای مبارزه با بدحجابی، مبارزه با اراذل و اوباش، تمرکز زدایی، اشکال گسترش عدالت اجتماعی، آثار و عوارض اجتماعی طرحهای اقتصادی از قبیل توزیع سهام عدالت، سهمیه بندی بنزین و از این قبیل مطلع نشده است. به این ترتیب می توان گفت که تقریباً خبری از جامعه شناسی در این مرز و بوم وجود ندارد. البته می دانم که این که جامعه شناسان موضع خود را اعلام کنند وظیفه مجریان است که بیایند و صدها میلیون خرج کنند و آنگاه جامعه شناسان با هزار ناز و افاده و احتیاط نظرات خود را آن هم در قالبهای علمی بیان کنند. که البته و صد البته اختلافات زیادی در مورد هر یک از مسائل میان آنها وجود دارد و نهایتاً نه تنها 57 نفر پیدا نمی شوند که با هم یک متنی را در موارد فوق امضا کنند بلکه ممکن است مواضع بعضاً متعارضی را هم با هم داشته باشند.

 

پلان سوم

گرفتن مراسم ختم برای کسی که هنوز متولد نشده است بی معنی به نظر  می رسد، چه به رسد به اینکه نسبت به فوت وی هم تردید داشته باشیم. به نظر می رسد بیش از هر چیز باید کمک کنیم تا زایمانی صورت بگیرد. هر چند این زایمان از سخت ترین و دردناک ترین زایمانهای تاریخ خواهد بود. در واقع باید همگی کمک کنیم تا مولود جامعه شناسی از متفکران باردار اندیشه جامعه شناسی متولد شود. این تولد مبارک در واقع اهتمامی است در جهت به کارگیری مباحث نظری در ارتباط با مسائل اجتماعی؛ اهتمامی است برای بومی کردن جامعه شناسی؛ تلاشی است برای اینکه هر چه خورده ایم پس دهیم. این در حالی است که به شدت نسبت به این تولد با عشق به حفظ جنین نظری مقاومت زیادی به خرج داده می‏شود تا این حد که حتی اگر کسی حرفی هم در ارتباط با یکی از مسائل مبتلا به جامعه می زند با این برخورد مواجه می‏شود که اصلاً این موضوع به تو چه ربطی دارد. این در حالی است که این موضوعات در جامعه رواج دارند و مجریان در حال تصمیم گیری و اجرای آنها هستند و جامعه شناسان باردار نیز منتظرند به ایشان رجوع کنند.

علاوه بر تمثیل زایمان که در پاراگراف فوق به کار گرفته شده است می توان با کمال جسارت از تمثیل انعقاد نطفه نیز سخن به میان راند در واقع شاید بتوان چنین تصور کرد آن چه را که جامعه شناسان باردار هستند جنین جامعه شناسی نیست چرا که اگر جنین بود تا به حال راه خود را به بیرون پیدا کرده بود بلکه بیشتر تخمکی است در انتظار بارور شدن لکن در رحم ترشیده ای که فکر می کند تاریخ مصرفش گذشته و میلی هم به ازدواج ندارد که هیچ؛ بلکه آنانی را که گه گذاری میلی نشان می دهند مورد شماتت قرار می دهد.